حمله اصلاح طلبان به دستاورد سوآپ گازی/ بزرگنمایی کردند تا در شرایط سکون فعلی بگویند کار مهمی انجام شده/ نیازی به حضور رئیسی و اوجی هم نبود

این قرارداد سه جانبه پس از سال ها تنش گازی میان ایران و ترکمنستان و آذربایجان که حتی در مواردی به دلیل بی تدبیری ها به صدور برخی احکام بین المللی منجر شده بود جهشی بلند در ارتقای جایگاه ایران در امنیت انرژی منطقه منجر خواهد شد.

گروه سیاسی جهان نیوز: اصلاح طلبان در شماره امروز روزنامه های خود سعی کرده‌اند از ارزش «قرارداد سه جانبه سوآپ گاز» که به عنوان دستاورد بزرگی در حاشیه اجلاس سازمان همکاری اقتصادی (اکو) به امضا رسید، بکاهند.

این قرار داد بزرگ گازی میان ایران، ترکمنستان و جمهوری آذربایجان، در فاصله ۴ ماه از روی کار آمدن دولت سیزدهم، اتفاقی مهم در عرصه اقتصادی_سیاسی محسوب می‌شود که می تواند منافع مهم و تاثیرگذاری را برای ایران در سایه همکاری های منطقه ای به همراه داشته باشد.

بر اساس این قرار داد ایران ضمن بهره برداری از درآمد سوآپ گازی، سالانه بین ۱ و نیم تا ۲ میلیارد متر مکعب گاز را از مسیر سرزمینی خود به جمهوری آذربایجان منتقل خواهد کرد.

یکی از دستاوردهای این قرارداد، تامین گاز استان هاب شمالی که طی ۸ سال گذشته گاها و به دلیل اهمال برخی، به یک مشکل اساسی تبدیل می شد.

از سوی دیگر ورود ایران به یک قرارداد سه جانبه تامین انرژی و قرار گرفتن کشورمان در مسیر استراتژیک انتقال گاز می تواند در آینده ضمن افزایش همکاری های منطقه ای، از بروز تنش های سیاسی با همسایگان جلوگیری کند.

این قرارداد سه جانبه پس از سال ها تنش گازی میان ایران و ترکمنستان و آذربایجان که حتی در مواردی به دلیل بی تدبیری ها به صدور برخی احکام بین المللی منجر شده بود جهشی بلند در ارتقای جایگاه ایران در امنیت انرژی منطقه منجر خواهد شد؛ مساله ای دستاوردی مهم برای دیپلماسی اقتصادی دولت سیزدهم محسوب می شود.

در سفر رئیسی به عشق‌آباد دستاوردهای اقتصادی مهمی ازجمله درباره رفع مناقشه انتقال گاز از ترکمنستان گاز به ایران حاصل شد که در نوع خود بیانگر بی‌تاثیری نظام تحریم‌ها در مناسبات منطقه‌ای ایران است. این در حالی است که در دوره دولت پیشین حل‌وفصل همه مشکلات اعم از داخلی و خارجی به حصول مذاکرات هسته‌ای و برجام گره خورده بود. همچنان که با روی‌کارآمدن دولت یازدهم و دوازدهم چالش‌های اقتصادی میان تهران و همسایگان در سایه برخی کم‌تدبیری‌ها و عدم توجه به‌موقع و کافی به مسائل همسایگان، تعمیق یافت. دولت که در این دوره بخش عمده توان خود را متمرکز بر توافق هسته‌ای و برجام کرده بود و همین امر نیز باعث غفلت نسبی از همسایگان، ازجمله ترکمنستان شد.

شرق: دستاورد دیپلماتیک یا احیای توافق پیشین؟

روزنامه شرق در گزارش امروز خود پیرامون سوآپ گازی با عنوان «دستاورد دیپلماتیک یا احیای توافق پیشین؟» نوشته است: «حمیدرضا عراقی»، مدیرعامل اسبق شرکت ملی گاز ایران درباره مزایای این توافق معتقد است دیپلماسی انرژی و نیز ساختار شرکت ملی گاز ایران بر این مبناست که از طریق انتقال گاز روابطمان را با هر کشوری از کویت و عراق و ترکیه تا قفقاز توسعه بدهیم. پس چنین توافقی از منظر دیپلماسی انرژی و منافع ملی مورد وثوق است. اما منافع مادی را هم باید در نظر بگیریم. نمی‌شود که گاز را مجانی بگیریم و بدهیم. در صورت اجراشدن طرح منفعت حسن‌ هم‌جواری تأمین می‌شود و از نظر دیپلماتیک حرکت ارزشمندی است؛ ولی ما پیش از این از طریق بخش خصوصی گاز را از ترکمنستان می‌خریدیم و به جمهوری آذربایجان می‌فروختیم و منافع حاصل از آن در منابع شرکت ملی گاز لحاظ می‌شد و مثلا صرف پروژه‌های گازرسانی می‌شد. اکنون تا جایی که می‌دانم ظاهرا ترکمنستان با آذربایجان مستقیم قرارداد فروش بسته است و صرفا به ایران حق ترانزیت می‌دهد آن هم معلوم نیست چقدر. اما سوای مسائل مالی کار خوبی است حداقل از نظر حسن هم‌جواری. درباره گازرسانی مورد ادعای دولت به پنج استان سؤال می‌کنم. رئیس پیشین شرکت ملی گاز معتقد است این توافق هیچ تأثیری در گازرسانی ندارد. در گیلان و مازندران مصرف می‌کنیم و معادل می‌دهیم؛ یعنی اصلا بحث گازرسانی به پنج استان منتفی است. درباره سابقه پیشین سوآپ با کشورهای شمالی و احتمال وجود بی‌اعتمادی، عراقی آن را رد می‌کند و این توافق را گامی مثبت می‌داند، چراکه هرچه خط‌ لوله‌ها در اطراف ایران به هم بپیوندند، امری است مثبت. و اما درباره احتمال ادامه همکاری با کشورها در دیگر زمینه‌ها، این مدیر ارشد گازی معتقد است امکان این هست که بتوانیم گاز ترکمنستان را به گاز ایران اضافه کنیم و برای نمونه به پاکستان برسانیم. درباره خط ‌‌لوله جایگزین «تاپی» می‌پرسم که با دورزدن ایران گاز ترکمنستان را به پاکستان و هند می‌رساند که عراقی می‌گوید با این وضعیت افغانستان و حضور طالبان اگر هم شروع به اجرائی‌شدن بشود که بعید است و بسیار زمان می‌برد، هرچند حمایت سعودی و ایالات‌ متحده را هم داشته باشد؛ اما خط لوله ما مهیاست. اما فشار تحریم را چه کنیم؟ عراقی می‌گوید بدون رفع تحریم هم احتمال جدی دارد و می‌توان از مزایای استفاده از آن بر نفت یا نفتا برای پاکستان استفاده کرد، طرف هندی به‌ دلیل مشکلاتی که با پاکستان دارد، مشتاق گاز ماست، اما تردید دارد.

«حمید حسینی»، عضو اتاق بازرگانی ایران موضعی تندتر دارد و اساسا موضوع را بزرگ‌نمایی‌شده و به زبان ما هیاهو برای هیچ می‌خواند. حسینی معتقد است کار مثبتی است. هر قدر از سوآپ استفاده کنیم غنیمت است و کشورها را از نظر اقتصادی و استراتژیک به ما وابسته می‌کند. از این نظر البته ارزش دارد ولی این کار را قبلا یک شرکت نیمه‌خصوصی انجام می‌داد و اصلا نیازی به وزیر و رئیس‌جمهور و تبلیغات نداشت.

اعتماد: ارتقای جایگاه ایران شوخی است!

روزنامه اصلاح طلب اعتماد هم در بخشی یادداشت منتقد این روزنامه به قلم فردی به نام حمید شکوهی با عنوان «واقعیت‌های قرارداد سوآپ» نوشته است: ایران می‌تواند به جای آنکه بابت سوآپ گاز ترکمنستان مبلغی بگیرد، بخشی از ۱.۵ تا ۲ میلیارد مترمکعب گاز انتقالی سالانه را به عنوان حق سوآپ بردارد و در استان‌های شمالی کشور که دوباره ممکن است با کمبود گاز مواجه شوند مصرف کند. سهم ایران از سوآپ گاز نامشخص است اما مروری بر ارقام نشان می‌دهد رقم بزرگی نیست. تولید روزانه گاز ایران حدود ۸۰۰ میلیون متر مکعب است اما کل ترانزیت گاز ترکمنستان از مسیر ایران، روزانه ۵ میلیون متر مکعب است یعنی کمی بیش از نیم درصد از کل تولید گاز ایران! حق سوآپ ایران از این نیم درصد، آنقدر ناچیز است که بعید است نقش چندانی در تامین گاز پنج استان شمالی کشور هم داشته باشد. در چنین شرایطی تبلیغاتی شبیه اینکه این قرارداد، جایگاه ایران را در بازار جهانی انرژی ارتقا می‌دهد شبیه شوخی است! مهم‌ترین فایده این قرارداد، بزرگنمایی آن در شرایط سکون فعلی است که نشان دهد گویی کار مهمی انجام شده اما واقعیت همان است که آمار و ارقام نشان می‌دهد!

نکته جالب تر آنجاست که در همین شماره روزنامه اعتماد که تیتر یک امروز این روزنامه هم هست، تلویحا از این قرارداد سوآپ گازی، تمجید و نوشته شده است: «به موجب قرارداد سوآپ، ایران گاز مصرفی استان‌های خراسان رضوی، شمالی و جنوبی گلستان و سمنان را به عنوان حق انتقال برداشت خواهد کرد». ظاهرا اصلاح طلبان در تقدیر یا تخریب دستاوردهای دولت سردرگم هستند!


چه خوب است مسئولان وزرات نفت و شرکت ملی گاز نیز به عنوان متولیان امر درباره شبهات مطرح شده پاسخ های درخوری مطرح کنند تا این دستاورد اقتصادی با طرح چند سوال در افکار عمومی به حاشیه نرود.

دیدگاه خود را بیان کنید
Hide picture